شهید سید محمدباقر صدر
تاریخ تولد: اسفند ۱۳۱۳
محل تولد: کاظمین
تاریخ شهادت: فروردین ماه ۱۳۵۹
محل شهادت: نجف اشرف
مروری بر زندگینامه
علامه شهید آیتالله سیدمحمدباقر صدر، معروف به «شهید صدر»، «معلم رابع»، «شهید راه حق»، فقیه، متفکر و یکی از خاندانهای اصیل که دانشمندان برجستهای از آن برخاستهاند، در سال ۱۳۱۳ در شهر کاظمین عراق و در یکی از خانوادههای اصیل که دانشمندان برجستهای از آن برخاستهاند، به دنیا آمد. ایشان به دلیل هوش سرشار و استعداد فوقالعاده، مراحل تحصیل را به سرعت طی کرد. وی در حدود دوازده سالگی برای ادامه تحصیل به کاظمین و سپس نجف اشرف رفت. وی برخی مراحل علمی را قبل از درس خارج گذراند. اینکه در ده سالگی از سوی استاد خود شیخ عباس رشتی اجازه اجتهاد دریافت کرد.
زندگی علمی و اندیشه شهید
آیتالله صدر معتقد بود برای تحول در جامعه اسلامی ابتدا بایستی تحول در حوزههای علمیه پدید آید و طلاب و روحانیون باید به فراگیری درسهای معمول فقه و اصول اکتفا ننمایند. او به این موضوع میاندیشید که طلاب باید با مسائل علمی، فرهنگی، سیاسی، اجتماعی و اقتصادی روز آشنا شوند و ابزار لازم برای شناخت و هدایت جامعه خود را در این مسیر بهدست آورند. ایشان همزمان با گسترش اندیشههای کمونیستی در عراق، کتابهای علمی، تحقیقی و استدلالی در نقد اندیشههای الحادی کمونیسم و مارکسیسم و همچنین رد اندیشههای التقاطی اسلامی مانند «فلسفتنا» تألیف کرد. این کتاب تأثیرات غیرقابل انکاری در افشای کمین اندیشههای ماتریالیستی در جامعه عراق بر جای نهاد. آیتالله صدر پس از سالها تحقیق و پژوهش علمی و عمیق اقتصادی شرق و غرب پرداخت و سپس به معرفی سیستم اقتصادی اسلام مبادرت ورزید. حاصل این تلاش او کتاب «اقتصادنا» بود. از سوی دیگر آیتالله صدر تلاش کرد تا مفاهیم قدیمی فقه و اصول را بازنویسی و با زبان ساده در اختیار دانشجویان و طلاب عرضه نماید. در این کتابها، تازهترین نظریات فقهی و اصولی را، در منسجمترین ساختار و با دقت و نوآوری و تطبیق آن با شرایط روز مطرح و شکوفا در حوزه ایجاد نمود.
زندگی سیاسی اجتماعی شهید
در دهه اوضاع سیاسی ـ اجتماعی عراق شرایط نابسامانی را تجربه میکرد. از سویی با روی کار آمدن جمال عبدالناصر رئیسجمهور مصر در سال ۱۳۳۰، با اوج اندیشه ناسیونالیسم عربی، جامعه عراق تحت تأثیر این جریان فکری قرار گرفت و از سوی دیگر اندیشههای کمونیستی بهسرعت در عراق در سال ۱۳۳۴ رشد یافت. این دو ایدئولوژی غیرمذهبی بود و جدایی دین از سیاست و عدم دخالت روحانیون در سیاست را تعقیب نمود. در چنین شرایطی گروهی از علمای جوان نجف به فکر چارهجویی در این خصوص افتادند. آنها بر این باور بودند که میبایست اسلام را بهعنوان یک مکتب اجتماعی، اقتصادی، فکری و سیاسی و در برگیرنده کلیه شئون زندگی جامعه معرفی نمایند. اولین هسته این تشکل «جماعة العلماء المجاهدین» یا جامعه العلماء النجف الاشرف (جماعة روادیت نجف اشرف) بود. عالمان و مجاهدان بزرگی چون آیتالله شیخ مرتضی آل یاسین، شیخ محمدرضا آل یاسین، سید محمدمهدی حکیم از اعضای اصلی این تشکل نسبت به اعضای آن بسیار جوان بود. اما نقش رهبری جماعت را برعهده گرفت و اولین بیانیه جماعة العلماء نجف اشرف را نوشت. فعالیتهای گروهی شامل اقدامات سیاسی، صدور بیانیهها و اعلامیه، برگزاری جلسات تبادل نظر و چاپ نشریههای علمی، اعتقادی و سیاسی همچون مجله «الاضواء» در سال ۱۳۳۹ نمود. سرمقالههای پنج شماره اول این نشریه به قلم آیتالله صدر بود و خواهر ایشان شهیده آمنه بنتالهدی نیز در این مجله به نگارش مقاله میپرداخت.
آمد و زمام حکومت را به دست گرفت و از آن پس در راه زندان و نابودی مراکز و پایگاههای مذهبی و حذف ارزشهای اسلامی دست به هر جنایتی زد. حزب بعث به منظور تضعیف مقام مرجعیت شیعه و نابودی حوزههای علمیه بسیاری از جوانان حوزوی را به شهادت رساند و برای خالی کردن حوزههای علمی عراق از نیروهای کارآمد و تربیت ناتوان ساختن حوزهها از ادامه راه بسیاری از علما و طلاب علوم دینی عراق مجبور به هجرت شدند. از این رو آیتالله صدر و یاران وفادار شجاعانه و نیز برخی اقدامات علمی کوشیدند تا در مقابل طرحهای حزب بعث ایستادگی کنند. حزب بعث، آیتالله صدر را در طی فتوایی به پیوستن به حزب بعث یا عنوان شرعاً حرام و هرگونه همکاری با آن را به منزله یاری ظالم و کافر دانستن اسلام و مسلمانان اعلام کرد. بدین ترتیب آیتالله صدر نخستین مرجع بود که عضویت در حزب بعث را تحریم نمود.
مقابله با حزب بعث
دوران حیات سیاسی آیتالله سیدمحمدباقر صدر، مصادف بود با تلاطمهای سیاسی و فرهنگی در عراق. در سال ۱۳۳۶ حزب بعث کودتایی در عراق به سرکار
بدون دیدگاه